Cao quy bản có tác dụng gì? Cách dùng, Liều dùng, Lưu ý

Cao quy bản hay được gọi là cao rùa được nấu từ yếm rùa

Cao quy bản là một vị thuốc được làm từ yến Rùa, được biết đến với khả năng bổ thận âm, chữa ho kéo dài, giảm đau lưng gối, điều trị lỵ kinh niên, giảm triệu chứng sốt rét kéo dài, hỗ trợ cơ thể suy nhược, điều hòa chu kỳ kinh nguyệt, và hỗ trợ trong các vấn đề trước và sau sinh nở. Tìm hiểu chi tiết hơn về đặc điểm, tác dụng và cách sử dụng dược liệu này trong bài viết dưới đây.

Giới thiệu về Quy bản

  • Tên khoa học: Chinemys reevesii.
  • Tên tiếng Việt: Kim quy, Quy giáp, Mai rùa, Yếm rùa, Cao yếm rùa.
  • Phân loại khoa học: Họ Rùa – Testudinidae.
  • Đặc điểm nhận biết Quy bản:
    • Quy bản hay còn gọi là Rùa, thường sống dưới nước, 4 chân, đuôi ngắn, thường ăn cá con hoặc sâu bọ, và đây là loài động vật có tuổi thọ cao.
    • Mai và yếm rùa là những vỏ rất cứng, liền nhau bởi các cầu xương.
    • Mai hình bầu dục hẹp, chiều dài khoảng 7,5cm – 22cm, rộng khoảng 6cm – 18cm.
    • Yếm rùa có dạng phiến (tấm) gần như hình chùy viên chiều rộng khoảng 5,5cm – 17cm, dài 6,4cm – 21cm.
  • Sinh thái: Nhiều vùng biển và ao hồ trên thế giới.
  • Trên thế giới: Sống ở nhiều nước như Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản…
  • Tại Việt Nam: Gặp khắp nơi ở nước ta, nhưng nhiều nhất tại các tỉnh có nhiều ao, hồ.
  • Bộ phận dùng: Yếm rùa hoặc Mai rùa đã phơi khô của con Rùa đen.
Cao quy bản hay được gọi là cao rùa được nấu từ yếm rùa
Cao quy bản hay được gọi là cao rùa được nấu từ yếm rùa

Có thể bạn quan tâm: Đan sâm: “Thần dược” chữa huyết bệnh. Cách sử dụng Đan sâm hiệu quả

Tác dụng của Quy bản

  • Quy bản có tác dụng nâng ngưỡng đau được thử nghiệm trên chuột cống gây trên mô hình âm hư thể cường giáp, độ dính huyết tương giảm rõ.
  • Có tác dụng điều chỉnh hai chiều hiệu suất tổng hợp DNA.
  • Tác dụng an thần, bổ huyết và giải nhiệt.
  • Quy bản còn có tác dụng điều tiết chức năng vùng dưới đồi – tuyến yên – tuyến giáp nhờ cải thiện sự biến đổi chức năng và hình thái tổ chức tuyến giáp trên mô hình âm hư dương thịnh bằng hormon tuyến giáp.
  • Quy giáp đều có tác dụng giảm số điểm liên kết cực đại trung bình thụ thể P, nhưng lại làm tăng lên số điểm liên kết cực đại trung bình thụ thể M, do vậy có tác dụng điều hòa rõ rệt.

Tìm hiểu thêm về tác dụng của dược liệu Hồng hoaTế Tân

Cách thu bắt, chế biến cao Quy bản

Thu bắt

Thu bắt quanh năm, nhưng thường vào mùa thu và mùa đông, nhiều nhất vào các tháng 8 – 12.

Chế biến cao quy bản

  • Sau khi bắt được rùa, đập chết rùa, bóc lấy mai và yếm, cạo và loại bỏ hết thịt, rửa sạch, phơi khô (Huyết bản).
  • Nếu luộc chín rùa, bóc lấy mai và yếm, cạo thịt còn sót lại, lọc bỏ gân thịt phơi khô thì được “Thang bản”.
  • Huyết bản bóng láng, không bóc da, có khi vết máu vẫn còn sót lại.
  • Thang bản màu thẫm hơn, có vết da bị lóc, mặt trong màu trắng tro, hoặc màu vàng nhạt, không bóng.
  • Quy bản đem nấu thành cao gọi là Cao quy bản. Đem ngâm yếm rùa vào nước để gân thịt còn sót lại rữa ra rồi cạo hết thịt hoặc đun chín cho dễ, dùng nước rửa sạch cho hết mùi. Phơi khô, đạp nhỏ, đun cùng nước chế biến như nấu cao ban long. Lọc loại bỏ bã, sau đó dùng nước lọc được đem đi cô đặc, đổ vào khuôn, để nguội cắt thành từng miếng nhỏ tùy lượng.
Tách lấy phần yếm rùa để chế biến cao
Tách lấy phần yếm rùa để chế biến cao

Bảo quản cao quy bản

  • Bảo quản ở nơi khô ráo, tránh mọt.
  • Miếng Cao Quy bản nên được gói kín, phía dưới có lót vôi sống để hút ẩm.
  • Đóng cao Quy bản lỏng vào chai lọ sạch, gắn nắp kỹ.
  • Thuốc phiến nên để nơi khô ráo.

Thành phần hóa học có trong dược liệu cao Quy bản

  • Trong Quy bản có thành phần lipid, chất keo, gelatin, amino acid, muối calci…
  • Khi thủy phân quy bản thu được các acid amin: glycocole 19,36%, tyrosin 13,59%, xystin 5,19%, leuxin 3,6%, alanin 2,95%, acid glutamic, histidin, lysin, acginin; không có tryptophan.

Công dụng và liều dùng cao Quy bản

Công dụng

  • Theo y học dân gian, Quy bản và Cao quy bản là thuốc bổ thận âm, chữa ho lâu lành, chữa nhức mỏi,… còn dùng chữa lỵ kinh niên, sốt rét, cơ thể suy nhược
  • Chữa di tinh, bạch đới, chân tay lưng đau nhức.
  • Hạ được chứng âm hư nóng âm ỉ trong xương, băng huyết, lao nhiệt, khí hư kéo dài và chứng trĩ dò lâu ngày.
  • Có thể trị được các bệnh trước và sau khi phụ nữ sinh đẻ hay trẻ nhỏ xương yếu.

Liều dùng

  • Ngày dùng 12 – 24g Quy bản dưới dạng thuốc sắc, thuốc viên hay thuốc bột.
  • Cao quy bản dùng 10 – 15g/ ngày chia làm 3 lần uống.
  • Các thầy thuốc thường sử dụng Quy bản dùng phối hợp với các vị thuốc khác.
Cao quy bản được bảo quản trong bình kín, dưới lót vôi sống
Cao quy bản được bảo quản trong bình kín, dưới lót vôi sống

Một số bài thuốc từ cao Quy bản

Trị nóng trong xương, ra mồi hôi trộm, lao nhiệt, sốt về chiều

Quy bản, Thục địa, mỗi vị 24g. Hoàng bá, Tri mẫu, mỗi vị 16g. Tất cả đem tán thành bột. Thêm mật và tùy xương heo làm thành hoàn. Uống 2 lần mỗi ngày vào lúc đói, mỗi lần uống 8 – 12g với nước Gừng hoặc nước muối nhạt.

Trị mộng tinh, di tinh

Cao Quy bản 10g; Thục địa 16g; Hoài sơn 12g; Phá cố chỉ, sao Thỏ ty tử, Rau má, mỗi vị 8g; vỏ rễ cây Đơn đỏ, sao Khiếm thực, mỗi vị 6g. Đem Cao Quy bản hơ nóng cho đến chảy, Thục địa được giã nhuyễn. Đem trộn đều với các vị thuốc khác đã phơi khô, tán nhỏ. Cho mật ong vừa đủ vào các vị đã được trộn làm thành viên 2g. Mỗi ngày 2 lần, mỗi lần uống 10 viên.

Trị sốt rét lâu ngày

Sao Quy bản 200g, Hà thủ ô 200g, Hùng hoàng 50g. Tán nhỏ, trộn với mật ong tạo thành viên. Ngày dùng 5 – 10g, chia thành nhiều lần uống.

Những điều cần lưu ý khi sử dụng vị thuốc cao Quy bản

  • Người bệnh hư nhược mà không có hỏa, người hư hàn, tiêu lỏng không được dùng.
  • Phụ nữ có thai phải sử dụng cận trọng.
  • Sắc Quy bản trước khi thêm các vị thuốc khác vào nếu ở dạng thuốc sắc.
  • Nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc các thầy thuốc Đông Y để tránh những tác dụng không mong muốn.

Tài liệu tham khảo về cao quy bản

  1. Đỗ Tất Lợi (2013), Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Hồng Đức.
  2. Trần, C. L., Đỗ, V. M., & Vũ, T. B. (2016). Giáo trình Dược liệu học.
  3. Nguyễn Nhược Kim (2007). Bào chế đông dược.
  4. Trường Đại Học Dược Hà Nội – Chủ biên: PGS. TS. Nguyễn Mạnh Tuyển (2021), Dược lý dược cổ truyền, NXB Y Học.
5/5 - (1 bình chọn)
Bài viết mới nhất
Để lại câu hỏi về bài viết

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

1800 1799